Anlaşmalı Boşanma ve Mal Rejiminin Tasfiyesi

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşarak süreci kısa sürede tamamlamasına imkân tanır. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolde yer alması gerekenleri, mal rejiminin tasfiyesini ve katılma alacağını güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında açıklıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Türk Medeni Kanunu'na göre, evliliğin en az **bir yıl** sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanma mümkündür. Hâkim, tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse boşanmaya karar verir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

• Evlilik **en az bir yıl** sürmüş olmalıdır.
• Eşler boşanma ve sonuçları (nafaka, velayet, kişisel ilişki, tazminat, mal paylaşımı) konusunda anlaşmış olmalıdır.
• Taraflar duruşmada **hâkim huzurunda** iradelerini açıklamalıdır.
• Hâkim, çocukların ve eşlerin menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar kabul ederse boşanmaya karar verilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalı?

• Velayetin kimde olacağı ve diğer ebeveynle kişisel ilişki (görüş) düzeni.
• İştirak nafakası (çocuk için) ve varsa yoksulluk nafakası tutarları.
• Maddi ve manevi tazminat konusundaki anlaşma.
• Mal paylaşımı/mal rejiminin tasfiyesine ilişkin düzenleme.
• Ortak konutun kime kalacağı, eşyaların paylaşımı gibi hususlar.

Protokolün açık, infazı mümkün ve çelişkisiz olması; ileride uyuşmazlık doğmasını önler.

Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma

1 Ocak 2002'den itibaren, eşler aksini kararlaştırmadıkça yasal mal rejimi **edinilmiş mallara katılma** rejimidir. Bu tarihten sonra evlilik içinde edinilen mallar, tasfiyede kural olarak yarı yarıya paylaşıma (katılma alacağına) konu olur.

Edinilmiş mallar

Evlilik birliği içinde, çalışma karşılığı elde edilen gelirler, bunların yerine geçen değerler, SGK/emeklilik ödemeleri ve kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır.

Kişisel mallar

Evlenmeden önce sahip olunan mallar; miras veya bağış yoluyla edinilenler; manevi tazminat alacakları ve yalnızca kişisel kullanıma özgü eşyalar kişisel maldır ve katılma alacağının dışındadır.

Tasfiyede Hesaplanan Kalemler

• **Katılma alacağı:** Eşlerin edinilmiş mallarının net değerleri üzerinden hesaplanan, kural olarak yarı oranındaki alacak.
• **Değer artış payı:** Bir eşin diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunması hâlinde doğan pay.
• **Katkı payı:** 2002 öncesi dönem ve önceki rejimler bakımından gündeme gelebilen katkı talebi.

Mal Rejimi Davası ve Zamanaşımı

Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava ile istenebilir. Yargıtay'a göre boşanma nedeniyle mal rejiminden kaynaklanan **katılma alacağı davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımına** tabidir. Bu nedenle talebin zamanında ileri sürülmesi kritik öneme sahiptir.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Anlaşmalı boşanma protokolünde mal rejimi açıkça düzenlenmemişse, eşler sonradan ayrı bir tasfiye davası açabilir; ancak zamanaşımı süresi işlemeye başlar.
• Tapuda tek eş adına görünen ancak evlilik içinde edinilen mallar da katılma alacağına konu olabilir.
• Banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları gibi delillerin önceden temin edilmesi tasfiyeyi kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Protokol hazır ve taraflar duruşmada hazır ise çoğu zaman tek celsede sonuçlanır; sürenin uzunluğu mahkemenin iş yüküne bağlıdır.

Bir yıldan kısa evlilikte anlaşmalı boşanma olur mu?

Hayır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şarttır; bu süreden önce ancak çekişmeli boşanma yolları değerlendirilebilir.

Evlilikte alınan ev kimin adına ise onun mu olur?

Tapu kimin adına olursa olsun, 2002 sonrası evlilik içinde edinilen mal kural olarak katılma alacağına tabidir; diğer eşin alacak hakkı doğabilir.

Mal paylaşımını sonradan isteyebilir miyim?

Evet, ancak boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi içinde dava açılması gerekir.